Tags: maehongson, แม่ฮ่องสอน
อำเภอปางมะผ้า เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแม่ฮ่องสอน ตั้งอยู่ทางทิศเหนือสุดของจังหวัด เดิมเป็นตําบลหนึ่งของอําเภอเมืองแม่ฮ่องสอน คือตําบลปางมะผ้า อยู่ห่างจากตัวอําเภอเมืองแม่ฮ่องสอนไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ระยะทาง ประมาณ 65 กิโลเมตร มีถนนเชื่อมจากตัวอําเภอเมืองแม่ฮ่องสอนจํานวน 1 สาย ผ่านตัวอําเภอปางมะผ้า ไปยังอําเภอปาย ระยะทาง 45 กิโลเมตร และผ่านไปยังอําเภอแม่แตงจังหวัดเชียงใหม่ ตําบลปางมะผ้าแยกตัวออกไปตั้งเป็นกิ่งอําเภอปางมะผ้าเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 2532 และยกฐานะเป็นอําเภอปางมะผ้า เมื่อปี พ.ศ. 2540
คำขวัญ
ถิ่นผีแมน แดนร้อยถ้ำ งามล้ำขุนเขา รวมเผ่าชาวดอย
ลักษณะภูมิประเทศและเขตติดต่อ
อําเภอปางมะผ้า ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของตัวอําเภอเมืองแม่ฮ่องสอน สามารถเดินทางโดยรถยนต์ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1095 จากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนไปยังอําเภอปางมะผ้า ระยะทาง 65 กิโลเมตรและผ่านไปยัง อําเภอปาย อีก 45 กิโลเมตร ซึ่งถนนสายนี้เชื่อมต่อไปยัง อําเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ระยะทางประมาณ 98 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยาง ลัดเลาะไปตามลําห้วยและไหล่เขาสูง มีทัศนียภาพเป็นป่าไม้ ที่มีความอุดมสมบูรณ์ คงความเป็นธรรมชาติที่สวยงาม ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามาเที่ยวสัมผัสบรรยากาศธรรมชาติอยู่เสมอมา อําเภอปางมะผ้ามีพื้นที่ทั้งหมด 683,750 ไร่ หรือ 1,094 ตารางกิโลเมตร มีสภาพเป็นภูเขาสูงชันสลับซับซ้อน คิดเป็นร้อยละ 90 ของพื้นที่ทั้งหมด ตั้งอยู่เหนือระดับน้ําทะเล ตั้งแต่ 1,000 เมตร ขึ้นไป
มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้…
ทิศเหนือ ติดต่อกับรัฐฉาน (ประเทศพม่า)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอปาย
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปายและอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน และรัฐฉาน (ประเทศพม่า)
การปกครองส่วนภูมิภาค
อำเภอปางมะผ้าแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 4 ตำบล 38 หมู่บ้าน ได้แก่
1. สบป่อง (Sop Pong) 8 หมู่บ้าน
2. ปางมะผ้า (Pang Mapha) 11 หมู่บ้าน
3. ถ้ำลอด (Tham Lot) 7 หมู่บ้าน
4. นาปู่ป้อม (Na Pu Pom) 12 หมู่บ้าน
อำเภอปางมะผ้าเป็นภูเขาสูง มีความอุดมสมบูรณ์ด้วยป่าไม้ และลำห้วย พื้นที่เพาะปลูกอาศัยตามไหล่เขาที่สูงชัน ปลูกข้าวไร่ และพืชไร่ เช่นข้าวโพด ขิง แครอท มันฝรั่ง ถั่วแดง กระหล่ำปลี มีพื้นที่นาไม่มากนัก อยู่ตามลำห้วยที่เป็นพื้นที่ราบเล็กน้อยเท่านั้น ปลูกข้าวนาปี อาชีพหลักของราษฎรคือ อาชีพการเกษตร นอกจากรายได้จากการเกษตรแล้วส่วนหนึ่งมีรายได้มาจากการจัดบริการการท่องเที่ยว
สังคม ประเพณี และวัฒนธรรม
อำเภอปางมะผ้า ประกอบด้วยประชากรหลากหลายชนเผ่า ได้แก่ คนพื้นเมือง (ไทยญวณ) คนไต (ไทยใหญ่) ชาวเขาเผ่า ลีซอ เผ่ามูเซอร์ดำ เผ่ามูเซอร์แดง เผ่ากระเหรี่ยง เผ่าเผ่าม้ง, เผ่าลั๊วะ, เผ่าปะโอ และไทยพื้นราบ จึงมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ประเพณีที่สำคัญ คือ เทศกาลปีใหม่เมือง เทศกาลกินวอ หรือเทศกาลปีใหม่ ของแต่ละชนเผ่า ซึ่งมีการละเล่น การแสดงวัฒนธรรม ประเพณีที่ไม่เหมือนกัน ประเพณีปอยส่างลอง ของชนชาวไทยใหญ่ สถานที่สำคัญทางศาสนา มีวัดพุทธ จำนวน 12 แห่ง โบสถ์คริสต์ จำนวน 10 แห่ง ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สำคัญ ได้แก่การทอผ้าพื้นบ้านซึ่งมีเอกลักษณ์ตามลักษณะของแต่ละชนเผ่า มีการย้อมสีฝ้ายทอด้วยสีธรรมชาติที่ทำ มาจาก เปลือกไม้ ลูกไม้ ใบไม้ ต่างๆ ซึ่งมีอยู่ทั่วไปในป่าใกล้หมู่บ้าน
แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ
1. ถ้ำน้ำลอด บ้านถ้ำลอด หมู่ที่ 1 ตำบลถ้ำลอด ห่างจากตัวอำเภอ 9 กิโลเมตร ตั้งอยู่ที่ตำบลถ้ำลอด ห่างจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนประมาณ 77 กิโลเมตร ตามเส้นทางหลวง 1095 (ปางมะผ้า-ปาย) ประมาณหลัก กม. 138-139 มีทางแยกซ้ายจากกิ่งอ.ปางมะผ้าเข้าไปตามทางบ้านถ้ำลอดอีก 7 กิโลเมตร เป็นทางซีเมนต์อย่างดีตลอดเส้นทาง และรถใหญ่ไม่สามารถเข้าถึงได้ เป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญ ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มแม่น้ำปาย มีสถานที่น่าสนใจ คือ “ถ้ำลอด” ซึ่งมีลำห้วยชื่อ น้ำลาง ไหลลอดภูเขาไปทะลุออกอีกด้านหนึ่ง ทำให้เกิดเป็นถ้ำที่มีหินงอกหินย้อยสวยงาม เป็นถ้ำเก่าแก่ จากการพบเครื่องมือเครื่องใช้โบราณในถ้ำ สันนิษฐานได้ว่ามีอายุประมาณ 2,000 ปี มาแล้ว
ภายในถ้ำความยาวประมาณ 1 กิโลเมตร ประกอบด้วยห้องโถงใหญ่อีก 3 ห้อง เรียกชื่อต่าง ๆ กัน คือ “ถ้ำเสาหินหลวง” เป็นถ้ำกว้างใหญ่ มีหินงอกหินย้อยสวยงามมากมาย ตรงกลางห้องโถงมีแท่งหินงอกหินย้อยขนาดใหญ่เป็นจุดเด่น “ถ้ำตุ๊กตา” มีหินงอกเป็นปุ่มปมเล็กๆ คล้ายตุ๊กตาตั้งเรียงรายอยู่มากมาย และด้านหนึ่งของผนังถ้ำยังปรากฏภาพเขียนสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ถ้ำนี้เป็นถ้ำที่กว้างและยาวที่สุดใน ถ้ำลอด ถ้ำสุดท้ายอยู่ด้านทางออกคือ “ถ้ำผีแมน” นอกจากมีหินงอกหินย้อยสวยงามแล้ว ยังเป็นที่พบเศษภาชนะดินเผา มีซึกฟัน และกระดูกของมนุษย์ เมล็ดพืช เครื่องมือหิน รวมทั้ง “โลงผีแมน” อีกด้วย โลงผีแมนนี้มีลักษณะเป็นท่อนไม้ ที่ถูกขุดตรงส่วนกลางออกเป็นร่องคล้ายเรือ หรือรางไม้ใสาอาหารให้สัตว์เลี้ยง มีทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็ก โดยโลงขนาดใหญ่จะถูกวางอยู่บนคานโดยใช้เสา 4-6 ต้น ตั้งกับพื้นถ้ำ และเสาแต่ละคู่ จะถูกเจาะเป็นช่องเพื่อสอดใส่คานไว้วางพาดโลงผีแมน
สำหรับการเข้าชมถ้ำนั้น จะเปิดบริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.00-17.00 น. แต่นักท่องเที่ยวไม่สามารถเข้าชมเองได้ เนื่องจากถ้ำมืดมาก จึงต้องใช้บริการผู้นำทางพร้อมตะเกียงเจ้าพายุ โดยจะเสียค่าบริการ 100 บาท ต่อผู้นำทาง 1 คน การเดินชมถ้ำจะแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกจะเป็นการชม 2 ถ้ำใหญ่ คือ ถ้ำเสาหินหลวง และถ้ำตุ๊กตา
หากนักท่องเที่ยวต้องการจะเข้าชมถ้ำผีแมนจะต้องล่องแพผ่านธารน้ำที่ลอดภายในถ้ำ โดยจะมีแพของชาวบ้านรอให้บริการอยู่ในบริเวณสถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอดนี้ ยังเป็นแหล่งดูนก ซึ่งทางหน่วยบริการได้จัดทำป้ายบอกจุดดูนกไว้เป็นระยะๆ ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถเดินชมเองได้ บริเวณที่ทำการยังมีบ้านพักไว้บริการและอนุญาตให้ตั้งเต้นท์พักแรมได้ โดยติดต่อโดยตรง ณ หน่วยบริการภายในสถานศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด
2. ถ้ำเมืองแพม บ้านเมืองแพม หมู่ที่ 5 ตำบลถ้ำลอด ห่างจากตัวอำเภอ 15 กิโลเมตร
3. ถ้ำผามอน บ้านผามอน หมู่ที่ 4 ตำบลถ้ำลอด เป็นถ้ำที่มีความสวยงามมาก ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยที่งดงาม
4. ถ้ำแม่ละนา บ้านแม่ละนา หมู่ที่ 1 ตำบลปางมะผ้า ห่างจากตัวอำเภอ 18 กิโลเมตร ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 1 บ้านแม่ละนา ต.ปางมะผ้า เป็นถ้ำที่ยาวที่สุดใน เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ มีความยาวประมาณ 14 กิโลเมตร
5. ถ้ำผาเผือก บ้านผาเผือก หมู่ที่ 10 ตำบลปางมะผ้า ห่างจากตัวอำเภอ 20 กิโลเมตร ถ้ำผาเผือก ห่างจากทางหลวง 15 กิโลเมตร ถือว่าเป็นถ้ำที่ลึกที่สุดเท่าที่มีการสำรวจ ถ้ำผาเผือกอยู่ที่เชิงผาใหญ่สีขาว ปากถ้ำกว้างถึง 100 เมตร
6. ถ้ำปางคาม หรือ ถ้ำปางคำบ้าน หมู่ที่ 2 ตำบลปางมะผ้า ห่างจากตัวอำเภอ กิโลเมตร ขึ้นรถแยกจากทางหลวงขึ้นเหนือไปอีก 25 กิโลเมตรไปบ้านปางคาม ถ้ำนี้มีลักษณะเป็นถ้ำธารลอดยาว 800 เมตร ประกอบด้วยหินสีรูปต่าง ๆ สวยงาม
7. ถ้ำน้ำบ่อผี บ้านลุกข้าวหลาม หมู่ที่ 9 ตำบลปางมะผ้า ห่างจากตัวอำเภอ 18 กิโลเมตร เดินขึ้นเขาจากบ้านลุกข้าวหลามไปตำบลปางมะผ้า 40 นาที มีลักษณะเป็นปล่องขนาดใหญ่ต้องปีนลงไปตามแนวผาชันกว้าง 100 เมตร บริเวณก้นเหวของถ้ำน้ำบ่อผี ปกคลุมด้วยป่าดิบมีต้นไม้สูงกว่า 30 เมตร
8. โป่งนก บ้านห้วยน้ำโป่ง หมู่ที่ 4 ตำบลนาปู่ป้อม ห่างจากตัวอำเภอ 30 กิโลเมตร
9. ถ้ำศรีโสภนบ้านโท้งสาแล หมู่ที่ 7 ตำบลนาปู่ป้อม ห่างจากตัวอำเภอ 37 กิโลเมตร
10. ถ้ำแม่ลางจันทร์ บ้านสบป่อง หมู่ที่ 1 ตำบลสบป่อง ห่างจากตัวอำเภอ 1 กิโลเมตร ซึ่งถ้ำน้ำลางถือว่าเป็นถ้ำที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในโลก ถ้ำนี้จะเที่ยวได้เฉพาะหน้าแล้งเท่านั้น
11. จุดชมวิวบ้านน้ำริน หมู่ที่ 2 ตำบลสบป่อง ห่างจากตัวอำเภอ 20 กิโลเมตร
12. จุดชมวิวบ้านลุกข้าวหลาม หมู่ที่ 9 ตำบลปางมะผ้า ห่างจากตัวอำเภอ 20 กิโลเมตร
13. บริการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เดินป่า นั่งช้าง ล่องแพ พักแรมศึกษาวิถีชีวิตและวัฒนธรรมร่วมกับครอบครัวของชนเผ่าในหมู่บ้านผามอน หมู่ที่ 4 ตำบลถ้ำลอด, บ้านเมืองแพม หมู่ที่ 5 ตำบลถ้ำลอด, บ้านแม่ละนา หมู่ที่ 1 ตำบลปางมะผ้า และบ้านห้วยน้ำโป่ง หมู่ที่ 4 ตำบลนาปู่ป้อม
ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบจาก
th.wikipedia.org
cddweb.cdd.go.th
thai-tour.com
maehongson.go.th
ezytrip.com
